Vì sao tháp nghiêng Pisa vẫn nổi tiếng dù đó là sự cố kỹ thuật?

0
131
tháp nghiêng pisa
Tháp nghiêng Pisa vào ban đêm. Ảnh nguồn: CC BY NC 2.0

Tháp nghiêng Pisa nổi tiếng thế giới thực chất không phải là công trình được chủ ý xây dựng như vậy ban đầu, mà do sự cố kỹ thuật.

Tháp Pisa, còn được gọi là tháp nghiêng Pisa, là một trong những tòa nhà mang tính biểu tượng nhất tại nước Ý. Như tên gọi, tháp này được biết đến nhiều nhất về độ nghiêng của nó, và có lẽ cũng là tòa nhà nghiêng nổi tiếng nhất trên thế giới. Tuy nhiên sự nghiêng này lại không phải chủ tâm mà là kết quả của việc quy hoạch kém trên phần kiến ​​trúc của tháp. Địa lý tự nhiên của thành phố cũng là một phần nguyên nhân cho sự nghiêng của chiếc tháp vì một số tòa nhà khác ở Pisa cũng bị nghiêng.

Lịch sử của Tháp nghiêng

Tháp Pisa ban đầu được xây dựng như một gác chuông hay tháp chuông, bên cạnh Nhà thờ Pisa, trong Piazza del Miracoli (có nghĩa là “Cánh đồng của Những điều kỳ diệu”). Việc xây dựng hai công trình này là một phần của dự án làm phong phú thêm Piazza del Miracoli. Ngoài tháp chuông và nhà thờ, công trình cũng bao gồm cả việc xây dựng Nhà nguyện và Nghĩa trang tưởng niệm.

Mặc dù là sản phẩm cuối cùng được hoàn thành, tháp Pisa là công trình thứ ba trong tổ hợp cấu trúc được xây dựng (thứ tư là Nghĩa trang tưởng niệm). Việc xây dựng tháp chuông bắt đầu từ năm 1173, và kiến ​​trúc sư chịu trách nhiệm cho phần xây dựng này là Bonanno Pisano hoặc là Gherardo di Gherardo. Vào năm 1178, ba trong tám tầng tháp đã được xây xong. Chỉ ngay sau khi hoàn thành tầng tháp thứ ba thì chiếc tháp bắt đầu nghiêng về phía bắc.

tháp nghiêng pisa
Tháp nghiêng Pisa (Public Domain)

Địa lý tự nhiên và nền đất yếu

Một nhân tố góp phần khiến cho chiếc tháp bị nghiêng là địa chất tự nhiên của chính Pisa. Thành phố này được đặt tên vào năm 600 TCN lấy từ tiếng Hy Lạp có nghĩa là “đất lầy”. Như vậy, nền đất yếu của thành phố, gồm toàn bùn, cát, đất sét, phần nào làm nên tình trạng nghiêng của tháp.

Tình cờ là có một số tòa nhà khác ở Pisa cũng bị nghiêng từ kết quả của việc xây dựng trên nền đất yếu. Đó là nhà thờ San Nicola từ thế kỷ 12 ở phía nam của chiếc tháp nghiêng, và San Michele degli Scalzi, nhà thờ từ thế kỷ 11 nằm ở phía đông tháp.

Ngoài ra, móng của tháp là một hỗn hợp đất sét sâu 3 mét (9,8 feet), vừa không đủ cứng vừa không đủ sâu để nâng đỡ trọng lượng của tháp. Như vậy, nền móng yếu của tòa tháp và nền đất yếu của thành phố chịu trách nhiệm cho việc nghiêng của Tháp Pisa.

tháp nghiêng pisa
Nhà thờ Pisa & Tháp nghiêng Pisa (Public Domain)

Mặc dù các nhà xây dựng nhận biết được hiện tượng nghiêng, nhưng có vẻ như họ không làm được gì mấy  để ngăn cho chiếc tháp khỏi nghiêng. Người ta nói rằng để bù lại, họ đã cố gắng làm các cột và mái vòm của tầng tháp thứ ba hơi cao hơn một chút về phía bắc bên bị nghiêng, và sau đó làm tiếp tầng thứ tư. Tuy nhiên vào thời điểm đó, việc xây dựng tòa tháp đã tạm dừng trong gần một thế kỷ do chiến tranh.

Những nỗ lực để khắc phục đưa Tháp Pisa về đúng tư thế 

Vào năm 1272, việc xây dựng được khôi phục lại và lần này dưới sự chỉ đạo của Giovanni di Simone. Nhưng công trình một lần nữa phải dừng lại vào năm 1284 do cuộc chiến tranh giữa Pisa với Genoa. Mặc dù vậy, việc bổ sung thêm ba tầng Tháp Pisa đã gây ra một sự thay đổi về trung tâm trọng lực của tháp, dẫn đến sự đổi hướng nghiêng của tháp từ phía bắc sang phía nam. Chỉ đến năm 1319 thì tầng thứ 7 mới được thêm vào, trong khi phòng chuông, cũng là tầng tháp cuối cùng, được hoàn thành vào năm 1372.

tháp nghiêng pisa
Putti Fountain, Nhà thờ Pisa, và Tháp Pisa (Public Domain)

Người ta nói rằng, độ nghiêng ban đầu của tháp Pisa chỉ là 0,2 độ. Tuy nhiên, qua nhiều thế kỷ, con số này đã tăng lên, đạt 5,5 độ vào năm 1990, với đỉnh 4,6 m (15,1 ft) của tòa tháp tới đáy về phía nam. Vì vậy, trong những thập kỷ sau đó, một dự án đã được thực hiện để ổn định tháp Pisa.

Đất dưới chân tháp được san bằng, và người ta đưa ra các cơ chế neo giữ. Mặc dù tòa tháp đã trở nên an toàn hơn, nhưng nó vẫn tiếp tục nghiêng. Có thể nói đây không phải là lần đầu tiên người ta thực hiện nỗ lực khắc phục tư thế của chiếc tháp. Ví dụ năm 1934, Mussolini đã cố gắng sửa chữa chiếc tháp Pisa, nhưng ông chỉ làm cho độ nghiêng thêm nghiêm trọng hơn.

Vào năm 2008, người ta kể lại rằng nỗ lực thứ hai để ổn định tháp Pisa đã làm cho biểu tượng này thẳng hơn được 48 cm (18,9 inch). Đây là lần đầu tiên trong lịch sử 800 năm của mình chiếc tháp ngừng di chuyển. Các chuyên gia ước tính rằng tòa tháp sẽ vẫn được ổn định ít nhất trong 200 năm nữa.

Biên dịch từ Ancient-Origins
Facebook Comments

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

*