Trung Quốc cấm trang phục Hồi giáo ở Tân Cương, gây khó người Duy Ngô Nhĩ

97

Trung tâm thương mại mang tên Con đường Tơ lụa ở Kashgar hàng thế kỷ qua vẫn là nơi kiếm kế sinh nhai của người Hồi giáo, tuy nhiên bất chấp những đám đông chen chúc tại chợ chính, cửa hiệu của người Duy Ngô Nhĩ vẫn rất vắng khách.

Sau hàng loạt bạo động xảy ra năm ngoái tại vùng viễn tây Tân Cương là nơi sinh sống của phần lớn tộc người thiểu số Hồi giáo Duy Ngô Nhĩ, giới chức Trung Quốc đã cấm khăn che mạng và những trang phục Hồi giáo khác, ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc kinh doanh của người Duy Ngô Nhĩ, trong đó có Gulnur, một chủ tiệm đồ may mặc.

“Tất cả chúng tôi đều bị coi là khủng bố chỉ vì một số rất ít người Duy Ngô Nhĩ phạm tội”, Gulnur phàn nàn, “người Trung Quốc không chịu hiểu rằng chúng tôi hoàn toàn khác với họ”.

“Những quy định như vậy chỉ càng thêm cô lập người Duy Ngô Nhĩ”, cô nói.

Đây là một trong những thử thách mà Bắc Kinh đang đối mặt khi muốn bình ổn Tân Cương, nơi người Duy Ngô Nhĩ lên án chính quyền Trung Quốc phân biệt đối xử và cấm đoán ngôn ngữ, văn hóa cùng tín ngưỡng của họ.

Tân Cương giáp biên giới Afghanistan và Pakistan, có nền văn hóa gần gũi với Trung Á hơn là người Hán chiếm đa số tại Trung Quốc.

Giới chức lấy bạo lực do nhóm Hồi giáo cực đoan gây ra làm cớ để ban hành những chính sách này. Mấy năm gần đây khắp Tân Cương liên tục xảy ra căng thẳng và bạo động, khiến hơn 200 người thiệt mạng chỉ trong năm 2014.

Cũng từ năm 2014, nhiều kiểu trang phục Hồi giáo đã bị cấm đoán và đàn ông Hồi giáo ở độ tuổi thanh niên, trung niên đều không được phép để râu dài, một trong những chính sách mà Bắc Kinh ban hành với tuyên bố nhằm loại trừ tận gốc cái gọi là “cực đoan tín ngưỡng”.

Trên khắp Tân Cương đâu đâu cũng có thể nhìn thấy áp phích nói về “5 diện mạo bất thường” bao gồm mạng che mặt, burqa (mạng che cả đầu và thân trên), thiếu nữ quấn khăn trên đầu, người để râu và bất kỳ loại trang phục nào in hình trăng lưỡi liềm hay ngôi sao gần giống ký hiệu trên cờ Thổ Nhĩ Kỳ.

Chính quyền còn cho quảng bá hình ảnh về một người phụ nữ ở độ tuổi 30 chỉ đội một chiếc khăn đơn giản trên đầu, soi gương với nụ cười rạng rỡ, bên cạnh mạng che mặt để gần đầu lâu đang bắt lửa.

Dịch vụ taxi khắp vùng Tân Cương bị cấm đón khách mặc những trang phục trên. Thành phố Karamay không cho phép taxi hoạt động và Turpan lệnh ngừng bán burqa.

Tại một khu chợ ở Hotan, cô Patigul cho xem vật yêu thích nhất một thời của mình: chiếc mạng che mặt màu trắng giá 15 Nhân Dân tệ (2,4 USD) che phủ toàn bộ đầu, mặt và phần thân trên của người phụ nữ, giờ đã bị bỏ không.

“Chính quyền đã và đang không cho phép người dân che mạng nhiều năm nay, và chúng tôi không bao giờ có thể ngờ họ lại ban hành một lệnh cấm khắt khe như vậy. Nó đã gây thiệt hại cho chúng tôi”, cô nói, “người Duy Ngô Nhĩ chưa hề được chuẩn bị về chính sách này để rồi bỗng nhiên không thể tiêu thụ hết khoảng nửa số hàng tồn trong kho”.

Vẻ đẹp của bộ râu

Một người đàn ông ở Kashgar đã bị tống giam trong 6 năm vào tháng 3 vừa qua vì để râu, còn vợ anh cũng chịu án tù 2 năm do mặc burqa, theo nhiều báo cáo.

Bắc Kinh với viện cớ đang muốn phát triển và nâng cao mức sống tại Tân Cương, luôn khẳng định rằng có nhiều loại trang phục cổ truyền đều là hàng nhập khẩu từ Trung Đông thay vì thuộc về văn hóa Duy Ngô Nhĩ.

Mạng che mặt là một kiểu trang phục “văn hóa phản cảm”, truyền thông dẫn lời Bí thư Cộng sản thành ủy Kashgar Tăng Tốn hồi tháng 3 năm nay.

“Chúng ta cần phải nỗ lực để đưa đất nước phát triển theo hướng bền vững và hiện đại”, ông Tăng nói thêm.

Pháp và Bỉ cũng áp dụng lệnh cấm mạng che mặt tương tự, dấy lên cuộc tranh cãi rộng khắp chưa từng có ở Trung Quốc.

Tuy nhiên theo như một câu ngạn ngữ cổ của người Duy Ngô Nhĩ: “vẻ đẹp của ngôn ngữ nằm trong cách biểu đạt, nét đẹp ở người đàn ông chính là chùm râu của họ”, và giới phân tích cho rằng những biện pháp đang được áp dụng tại Tân Cương có nguy cơ đối mặt phản kháng cao độ.

“Rõ ràng hiện giờ người dân Duy Ngô Nhĩ ngày càng thể hiện mạnh mẽ hơn nữa ước muốn duy trì tín ngưỡng và phong tục Hồi giáo trong bối cảnh nhà nước vẫn không ngừng ban hành chính sách để tự định nghĩa thế nào là phù hợp về mặt văn hóa”, giáo sư David Brophy chuyên nghiên cứu người Duy Ngô Nhĩ tại Đại học Sydney nhận định. “Đạo Hồi chính là nét đặc trưng để nhận dạng người Duy Ngô Nhĩ”.

Tại những thành phố khắp Tân Cương, người Duy Ngô Nhĩ và người Hán Trung Quốc gần như sống biệt lập, với sự hiện diện dày đặc lực lượng an ninh ở những nơi có người Hán và khách du lịch.

Tại một vài nơi, cơ cấu xã hội đặc trưng của đời sống tộc thiểu số Duy Ngô Nhĩ đã trở thành nạn nhân vì các quy định từ chính phủ.

Anh Abdul Resli 40 tuổi từ lâu đã hành nghề xây dựng trong hơn nửa cuộc đời mình và có khoảng 20 nhân viên tại thành phố cổ Kashgar.

Tuy nhiên đô thị đã bị phá hủy phần lớn, xây dựng lại theo kiểu kiến trúc mà chính phủ áp đặt trong một thập kỷ qua, khiến những người đóng gạch truyền thống gặp khó khăn vì có quá ít việc để làm.

Giới chức tuyên bố những công trình này cần phải được gia cố về độ an toàn, tuy nhiên Abdul cho rằng những bức tường gạch bằng đất nung đã đứng vững vàng xuyên suốt 500 năm qua.

“Tôi không tin vào chất lượng” của những loại gạch mới”, anh nói, “nhưng tôi buộc phải làm theo những gì chính quyền yêu cầu”.

Phiền toái không đáng có

Giới chức trên khắp Tân Cương từ chối bình luận về lệnh cấm trang phục Hồi giáo hay tác động của nó đến những doanh nghiệp nhỏ khi tiếp xúc với phóng viên AFP.

Bạo lực leo thang cũng tác động không nhỏ đến hoạt động kinh doanh, với lượng du khách đến Tân Cương giảm gần 5% vào năm ngoái và chính quyền nơi đây phải thừa nhận rằng “tác động từ tấn công khủng bố” thực sự là một vấn đề.

Eminjan, người bán dao truyền thống với hàng ria rậm, cho biết công việc làm ăn của anh trì trệ rất nhiều sau khi một nhóm người Duy Ngô Nhĩ đâm chết 31 nạn nhân tại ga tàu điện ở Côn Minh hồi tháng 3 năm ngoái.

Giống nhiều người trả lời phỏng vấn, Eminjan chỉ muốn nêu tên không đầy đủ do sợ chính quyền trả đũa.

“Những con dao này không phải hàng cấm, và chúng cũng là một phần lịch sử của người Duy Ngô Nhĩ”, anh nói, “tuy nhiên nếu cảnh sát lục soát người bạn và phát hiện thấy một con dao, đặc biệt ở thanh niên, bạn sẽ gặp nhiều rắc rối. Vì vậy người ta không dám mua dao vì cho rằng nó sẽ gây phiền toái không đáng có”.

Biên dịch từ AFP
Loading...