Thành phố cổ đại Palmyra có nguy cơ bị IS phá hủy

7

Các tay súng Nhà nước Hồi giáo cực đoan ngày 14/5 đã tiến sát thành phố cổ đại Palmyra, dấy lên mối lo sợ rằng di sản thế giới cổ đại tại Syria có nguy cơ bị phá hủy theo đúng cái cách mà nhóm này đã tàn phá di sản ở Iraq.

IS đã hành quyết 26 thường dân khi chiếm được những ngôi làng lân cận, 10 người trong đó bị chặt đầu vì lý do “câu kết với chính quyền”, Tổ chức Quan sát Nhân quyền tại Syria cho biết.

Trưởng bộ phận văn hóa UNESCO Irina Bokova của UN kêu gọi quân đội Syria và lực lượng cực đoan bảo toàn Palmyra vì “nó là kho báu không thể thay thế đối với người dân Syria và thế giới”.

“Cần phải cứu lấy Palmyra”, bà Bokova phát biểu tại hội nghị kéo dài 2 ngày ở Cairo về việc bảo tồn những địa danh khảo cổ trong khu vực.

Người đứng đầu cơ quan bảo tồn di tích cổ đại Syria ngày 14/5 kêu gọi cộng đồng quốc tế chung tay hành động để bảo tồn di sản của trung tâm văn hóa thế giới quan trọng nhất này khi IS chỉ cách đó chưa đầy 2 km.

Thế giới “cần hành động trước chứ không phải sau khi các tạo tác cổ đại đã bị phá hủy” ở Palmyra, ông Mamoun Abdulkarim kêu cứu qua điện thoại.

“IS vẫn chưa tiến được vào thành phố, và chúng tôi hy vọng những kẻ mọi rợ này sẽ không bao giờ làm được điều đó”, ông Mamoun Abdulkarim nói, “tuy nhiên nếu chúng vào được Palmyra, thành phố cổ đại chắc chắn bị phá hủy và đó sẽ là thảm họa quốc tế”.

UNESCO mô tả về Palmyra như là một di sản cổ đại “có giá trị nổi bật nhất hành tinh”.

Thành phố cổ Palmyra đặt trên ốc đảo có những đền thờ, lăng mộ và đường phố còn giữ đúng nét nguyên sơ từ thế kỷ thứ 1 và 2 trước Công Nguyên. Vẻ đẹp của thành phố cổ là sự kết hợp hài hòa mang đậm nét văn hóa pha trộn giữa Ba Tư và Graeco-Roman.

Trưởng nhóm quan sát Rami Abdel Rahman cảnh báo, thành phố đang “đối mặt nguy cơ” khi giao tranh ác liệt và đạn pháo tiếp tục nã xuống rìa đông di tích cổ đại.

Nhóm Hồi giáo cực đoan tiến sát di sản văn hóa quan trọng nhất thế giới vào đúng lúc diễn ra hội nghị quốc tế tại Cairo bàn về hành động tàn phá của IS đối với những di tích cổ đại Nimrud và Hatra ở Iraq.

“Sự man rợ và bạo tàn”

Giới chức ngoại giao và quản lý di tích cổ đại từ 11 quốc gia Ả rập đã tụ tập tại Ai Cập để lên án hành động tàn phá di sản văn hóa của Iraq bằng búa tạ, xe ủi và thuốc nổ có sức công phá cao.

Ông Abdulkarim nói những người phụ trách di tích cổ của Syria sẽ nỗ lực bảo toàn các tạo vật tìm thấy ở khu vực khảo cổ thành phố Palmyra những năm qua và hiện giờ đang được trưng bày tại một viện bảo tàng gần đó.

“Chúng tôi có thể bảo toàn các bức tượng và tạo tác, nhưng không thể bảo vệ các kiến trúc và tháp cổ. IS sẽ phá hủy toàn bộ những công trình đó”, ông bày tỏ lo ngại và nói thêm rằng, mình hoàn toàn không nghi ngờ về số phận bi thảm của Palmyra tương tự như di tích Nimrud vốn đã bị cho nổ tung trước đó trong năm, nếu rơi vào tay phiến quân IS.

“Trong trường hợp IS vào được Palmyra, lực lượng này sẽ phá hủy thành phố cổ…sự mọi rợ và bạo tàn từng xảy ra tại Nimurud, Hatra và Mosul mà chúng ta đã biết sẽ lặp lại nơi đây”.

Đây không phải là lần đầu tiên quân chính phủ mất quyền kiểm soát Palmyra. Nhóm nổi dậy từng chiếm giữ thành phố cổ đại từ tháng 2 đến tháng 9/2013 trước khi chính quyền đoạt lại.

Một trong những tuyệt tác của thành phố cổ là ngôi đền Baal, cũng bị thiệt hại phần nào bởi làn súng đạn trong giao tranh.

Tuy nhiên phe nổi dậy không cuồng tín như IS để phá hủy toàn bộ di sản thời kỳ tiền Islam trong khu vực.

Giao tranh ác liệt đã nổ ra khi các tay súng Hồi giáo cực đoan chiếm đóng thị trấn Al-Sukhnah ngày 13/5 trong lúc tổ chức này đi dọc sa mạc hướng về Palmyra.

Thông tấn xã chính thức của Syria đưa tin, chiến đấu cơ đã phá hủy xe của IS gần Al-Sukhnah và nhiều đơn vị quân đội “đã tiêu diệt những tên khủng bố IS” tại đây.

Thống đốc tỉnh Talal Barazi cho biết, 1.800 gia đình phải sơ tán để tránh nhóm Hồi giáo cực đoan hiện tạm trú tại trung tâm tiếp quản ở thị trấn hiện đại Tadmur lân cận.

Đôi bên đều thiệt hại nặng nề trong cuộc chiến giành giật Al-Sukhnah, một số chỉ huy cấp cao đã tử trận, nhóm quan sát cho hay.

Quân đội mất 70 chiến sĩ, gồm 6 sĩ quan. Con số tử trận của IS là 55 tay súng, trong đó có 2 chỉ huy, với một sĩ quan dẫn đầu đợt tấn công.

Trang web của IS nêu danh viên sĩ quan là Abu Malik Anas al-Nashwan, nhân vật từng xuất hiện trong đoạn ghi hình của tổ chức này cho thấy cảnh chặt đầu 28 thường dân Ethiopia và người theo đạo Thiên Chúa giáo ở Eritrea trước đó năm nay.

Biên dịch từ AFP
Loading...