Sự đơn giản vô cảm: Mặt trái của chữ viết Trung Quốc hiện đại

Tình yêu không có trái tim, làng xóm thiếu người. Bay với một cánh, rơi xuống giếng - họ đang nói đây là "sự tiến bộ". Những điều nêu trên nghe giống như phần mở đầu cho lời tường thuật về thiên tai hay chuyện phi hiện thực kiểu Kafka, nhưng tất cả đều có thực và có lẽ là cách giải thích tất yếu về lối viết hiện đại (giản thể) của người Trung Quốc.

143

Hình thức của chữ viết Trung Quốc biểu thị ý nghĩa nhiều hơn là âm thanh nó mang lại, tạo nên sự khác biệt với hầu hết ngôn ngữ khác trên thế giới. Nhưng ngày nay ở Trung Quốc, khi chính quyền cộng sản giới thiệu chữ viết giản thể dưới danh nghĩa của quá trình hiện đại hóa thì ý nghĩa, nội hàm của chữ viết đã bị xói mòn bởi các thay đổi về hình thức của nó.

Thư pháp cổ điển Trung Quốc sáng tác bởi một nữ hoàng của Nhật Bản thế kỷ thứ 8. (Wikipedia Commons)
Thư pháp cổ điển Trung Quốc sáng tác bởi một nữ hoàng của Nhật Bản thế kỷ thứ 8. (Wikipedia Commons)

Một trong những điều đảng cộng sản Trung Quốc đã làm khi họ lên nắm quyền ở Trung Quốc cách đây 65 năm là tấn công bất cứ điều gì mà họ coi là “phản cách mạng”. Cuộc tấn công này chủ yếu nhắm vào các tổ chức xã hội liên quan và niềm tin tôn giáo, nhưng ngôn ngữ cũng bị ảnh hưởng.

Sau cải cách, chữ “tình yêu” bị loại bỏ phần “trái tim”; Chữ “bay” thì mất một trong hai cánh của nó, và chữ “tiến nhập” bao gồm một biểu tượng có ý nghĩa là “tốt” đã được thay đổi bằng chữ “giếng” (dùng để lấy nước, hoặc trong các vụ tự tử). Chữ “Làng” bị loại bỏ mất phần “người” – chiếm hai phần ba bề mặt chữ.

Một ví dụ khác: các chữ “hiền” hay “thánh” không còn phần “miệng” và “tai”, cho thấy sự thiếu trí tuệ. Chữ “Bột” đã không còn trong “lúa mì.” Chữ “con trai” hay “trẻ con” từng có phần biểu thị hộp sọ phát triển của trẻ, nay bị cắt mất đầu. Chữ “Bán” giản thể gồm “con dao” treo ngay trên chữ “đầu”.

Chữ Giản thể đã cắt đứt Lịch sử

Để tìm hiểu về lý do dẫn đến sự chà đạp không thương tiếc truyền thống văn hóa của dân tộc Trung Hoa, chúng ta phải nhìn vào lịch sử gần đây.

Ký tự Trung Quốc xuất hiện từ những niên đại xa xưa và đã được hệ thống hóa bởi vị Hoàng đế đầu tiên (năm 220 TCN – 210 TCN) hơn 2.000 năm trước. Mặc dù một số phong cách thư pháp hay biên thơ được sáng tạo để có thể sử dụng lối viết tắt một cách không chính thức theo sở thích cá nhân của người viết, thì hình thức chính thống về cơ bản vẫn không thay đổi cho đến giai đoạn lịch sử gần đây.

Trong thế kỷ 20, văn hóa Trung Quốc bị các cuộc chiến tranh và phong trào cách mạng tàn phá nặng nề . Triều đại phong kiến cuối cùng, nhà Thanh (1644-1911) sụp đổ và được thay thế bởi một nhà nước cộng hòa đấu tranh chống lại các lãnh chúa để cai trị đất nước. Trong khi cố gắng phân tích những điểm yếu của Trung Quốc lúc đó, một số trí thức cấp tiến đã hướng sự thất vọng của mình vào văn hóa truyền thống.

Áp phích "Phá hủy thế giới cũ, tạo ra một thế giới mới", nổi bật với với kiểu chữ sans-serif giản thể in đậm. Những áp phích như thế này rất phổ biến trong các phong trào chính trị của đảng cộng sản Trung Quốc. (Wikipedia Commons)
Áp phích “Phá hủy thế giới cũ, tạo ra một thế giới mới”, nổi bật với với kiểu chữ sans-serif giản thể in đậm. Những áp phích như thế này rất phổ biến trong các phong trào chính trị của đảng cộng sản Trung Quốc. (Wikipedia Commons)

Học giả Phó Tư Niên gọi chữ viết Trung Quốc là “chữ viết của quỷ và rắn thần”. Lục Tuân, một tiểu thuyết gia sau này trở nên nổi tiếng bởi sự vận động của đảng cộng sản, đã đúc kết quan điểm cá nhân về chữ viết của đất nước mình trong tuyên bố: “nếu chữ viết Trung Quốc không bị phá hủy, Trung Quốc sẽ tiêu vong”.

Khi đảng Cộng sản Trung Quốc quyết định đơn giản hóa chữ viết, nhiều trí thức đã lên tiếng phản đối nhưng không có tác dụng – bản thân Mao Chủ tịch đã ủng hộ việc đơn giản hóa đầu tiên và sau đó xóa bỏ hoàn toàn kiểu chữ tượng hình. Các tài liệu đầu tiên về việc ban hành bộ ký tự giản thể để sử dụng chính thức xuất hiện vào năm 1956 và sau đó là năm 1964.

Học giả đồng thời là nhà khảo cổ nổi tiếng Trần Mộng Gia, người đã lên tiếng phản đối việc đơn giản hóa chữ viết, được dán nhãn là “hữu khuynh” và bị đày tới một trại lao động vào năm 1957. Vào lúc bắt đầu của cuộc Cách mạng Văn hóa năm 1966, ông chịu chỉ trích nặng nề và bị ép phải tự vẫn.

Trong khi chữ giản thể đã trở nên phổ biến tại Trung Quốc đại lục, chữ viết truyền thống vẫn được sử dụng ở Đài Loan và Hồng Kông. Không những thế, các kế hoạch thay thế chữ viết Trung Quốc tại những quốc gia khác (như trong trường hợp của Việt Nam, nơi chữ Hán – Việt đã được thay thế bằng một hệ thống ký tự la tinh do thực dân Pháp nghĩ ra) cũng không bao giờ trở thành hiện thực.

Đơn giản hay truyền thống?

Khi quốc gia đông dân nhất thế giới kết nối nhiều hơn với phần còn lại trên toàn cầu thì việc học tiếng Trung như là một ngoại ngữ đã nhanh chóng trở nên phổ biến. Thông thường, sinh viên tiếng Trung tại các trường đại học ở Hoa Kỳ và trường trung học phải lựa chọn giữa chữ viết đơn giản và chữ viết truyền thống, nhưng do ảnh hưởng của Trung Quốc đại lục nên mặc nhiên hầu hết mọi người đều lựa chọn chữ viết đơn giản. Lựa chọn nghiên cứu chữ viết truyền thống đồng nghĩa với đi ngược lại xu thế.

Tuy vậy, chữ viết truyền thống Trung Quốc hết sức cần thiết để có thể lĩnh hội sâu sắc hơn về ngôn ngữ. Nhiều chữ được đơn giản hóa chỉ nhằm thể hiện ngôn ngữ hiện đại mà bỏ qua phong cách cổ xưa, trong đó nhấn mạnh sự tinh tế và các tầng ý nghĩa nội hàm. Điều này vẫn luôn đúng, đặc biệt là đối với những nhà hiền triết vĩ đại và các cây bút thời cổ đại, những người đã chắt lọc câu chữ một cách thận trọng và súc tích trong các văn tự của mình.

Trong lịch sử, chữ viết truyền thống của Trung Quốc đã giúp duy trì một bản sắc thống nhất giữa các nhóm dân tộc đa dạng và cộng đồng ngôn ngữ trong một quốc gia có kích thước cỡ ngang tầm châu Âu. Nó được sử dụng như là một ngôn ngữ chung ngay cả trong văn nhân của các quốc gia không phải Trung Quốc. Ngôn ngữ hàng ngày của Nhật Bản vẫn sử dụng hàng ngàn ký tự Trung Quốc kết hợp với ký tự của riêng mình, các học giả Hàn Quốc và Việt Nam khi nghiên cứu lịch sử của mình, trước tiên họ phải tinh thông văn tự truyền thống Trung Quốc.

Biên dịch từ Epoch Times

Loading...