Những tấm gương trung kiên triều đại nhà Hán và lịch sử con đường tơ lụa

0
1136
Cuộc giao tranh của người Mông Cổ vào thế kỷ thứ 13 (Public Domain)
Cuộc giao tranh của người Mông Cổ vào thế kỷ thứ 13 (Public Domain)

Hơn 2.000 năm trước, triều đại nhà Hán đã thống nhất Trung Quốc, tìm cách mở rộng về phía bắc và phía tây để tăng cường giao thương cũng như nhằm gìn giữ biên cương đề phòng các dân tộc du mục thường xuyên đột kích vào Trung Hoa. Hán Vũ Đế trị vì từ năm 141 – 87 TCN nổi tiếng với các chiến dịch quân sự tăng cường của ông để bình định những vùng đất ẩn chứa mối đe dọa, hoang dã này và thiết lập quan hệ với các bộ lạc sinh sống tại đó.

Những người đàn ông tham gia vào chiến dịch này không chỉ đối mặt với hiểm nguy mà còn phải sẵn sàng hy sinh cả mạng sống bản thân vì nhiệm vụ. Truyền thuyết về họ là cuộc hành trình sử thi đến một thế giới mới đối với người Trung Quốc, dân tộc coi mảnh đất của họ ” đều thuộc về Trời”.

Dưới đây là những câu chuyện của hai người đàn ông: một người có cuộc hành trình kết nối Trung Quốc với các dân tộc Trung Á, người khác vì lòng trung thành với đất nước đã vượt qua hai thập kỷ bị giam cầm, đày ải cho đến khi hòa bình được thiết lập với bộ lạc Hung Nô (người Trung Hoa coi họ là bộ tộc du mục man rợ).

Một bản đồ vương triều nhà Hán và những kết nối giao thương. (Wikimedia Commons / ký tự trên bản đồ của Leo Timm)
Một bản đồ vương triều nhà Hán và những kết nối giao thương. (Wikimedia Commons / ký tự trên bản đồ của Leo Timm)

Trương Khiêncuộc chinh phạt ‘những con thiên mã’

Vào năm 138 TCN, Hán Vũ Đế phái Trương Khiên chỉ huy một trăm kỵ binh từ kinh đô Trường An có nhiệm vụ tìm kiếm những dân tộc để liên minh với Trung Quốc trong cuộc chiến chống lại các bộ lạc Hung Nô, tổ tiên của người Mông Cổ ngày nay. Quân Hung Nô thường xâm lấn Trung Nguyên ở phía nam Vạn Lý Trường thành.

Họ phải tìm được giống ngựa huyền bí, mạnh hơn và nhanh hơn so với những con ngựa ở Trung Nguyên.

Mục tiêu chính của Trương Khiên và đội kỵ sĩ là liên hệ với những người Nguyệt Thị giàu có và ôn hòa sống gần biên giới Trung Quốc – Kazakhstan ngày nay. Họ cũng tìm kiếm giống ngựa huyền bí, mạnh hơn và nhanh hơn so với những con chiến mã ở Trung Nguyên. Được mệnh danh là ngựa thần, chúng được kỳ vọng có thể giúp người Trung Nguyên chống chọi các kị binh danh tiếng của Hung Nô.

Theo ghi chép trong “Sử Ký Tư Mã Thiên” của học giả Tư Mã Thiên, cuộc hành trình ngay từ đầu đã vấp phải vô vàn khó khăn. Khi đi ngang qua núi Thiên Sơn, nhiệm vụ này đã bị chặn đứng và vua Khan Đại đế của Hung Nô đã bắt giữ Trương Khiên. Vị tướng cùng người của ông đã bị giam cầm suốt 10 năm trước khi trốn thoát và tiếp tục di chuyển đến vùng đất của người Nguyệt Thị.

Người Nguyệt Thị chấp nhận đề nghị từ phía Trung Nguyên, nhưng nói rõ họ không muốn tham chiến chống Hung Nô. Công việc của ông đã hoàn thành và Trương Khiên đi xuyên sa mạc để quay về Trường An. Trên đường về, họ một lần nữa bị bắt giữ bởi Hung Nô và chịu cảnh tù tội trong một năm trước khi trở lại Trung Quốc vào năm 125 TCN.

Lãnh thổ của bộ lạc Hung Nô khoảng 2.000 năm trước đây. (Wikimedia Commons)
Lãnh thổ của bộ lạc Hung Nô khoảng 2.000 năm trước đây. (Wikimedia Commons)

Mặc dù không thể mời người Nguyệt Thị liên minh và cũng không tìm được “con thiên mã” từng làm mê hoặc Trung Nguyên, hành trình đó đã nêu bật tầm quan trọng của giao thương và ngoại giao với các dân tộc Trung Á theo đánh giá của triều đình nhà Hán. Nhiều nhân vật trong triều đình nhà Hán cũng giống như người Nguyệt Thị yêu hòa bình và là minh chứng về một nền văn hóa phát triển.

Sau đó nhà Hán đã bắt đầu giao thương với các bộ lạc, nhiều hoạt động đã tiến xa tới mức vươn đến cả Đế quốc La Mã. Cũng vào thời điểm này trong lịch sử, con đường tơ lụa mà chúng ta biết, chính là chiếc cầu nối giữa Trung Quốc và phương Tây, đã thực sự ra đời. Nó đặc trách thực hiện vai trò giao thương trong hơn một ngàn năm cho đến khi Kỷ nguyên Khám phá châu Âu mở ra những tuyến đường tương tự bằng đường biển.

Hai thập kỷ hi sinh của Tô Vũhòa bình với người Hung Nô

Trong năm 100 TCN, cả một thế hệ sau cuộc hành trình của Trương Khiên, Hán Vũ Đế đã cử thống lĩnh cấm quân của mình là Tô Vũ làm sứ giả đến Hung Nô. Chuyến đi của ông được khắc họa trong cuốn “Tấm gương phò tá triều đình”, một tài liệu lịch sử Trung Quốc từ thế kỷ 11.

Một bức tranh cổ vẽ Hán Vũ Đế triều đại Hán. (Wikimedia Commons)
Một bức tranh cổ vẽ Hán Vũ Đế triều đại Hán. (Wikimedia Commons)

Tương tự Trương Khiên một thế hệ trước đó, đoàn ngoại giao của Tô Vũ gồm khoảng 100 người. Họ mang quà tặng cho các thủ lĩnh Hung Nô mà nhà Hán hy vọng có thể đàm phán.

Tô Vũ từng rơi vào nạn đói và phải ăn rễ cây, săn các loài gặm nhấm, nhưng ông luôn kiên định với nhiệm vụ của mình.

Nhưng khi Tô Vũ đi theo hướng tây bắc và đến được các vùng đất Hung Nô, ông thấy có rất ít cơ hội để đàm phán bởi các thủ lĩnh Hung Nô tỏ thái độ hoài nghi và thiếu tôn trọng, khiến Phó tướng của ông là Trương Sinh nổi giận. Không bàn cùng Tô Vũ, Trương Sinh đã lập mưu cùng với hai vị quan Hung Nô để ám sát một cố vấn quan trọng nhằm chiếm quyền thủ lĩnh.

Tuy nhiên âm mưu đó thất bại và Trương Sinh đã bị lộ sau cuộc thẩm vấn. Trương Sinh buộc phải khai hết về bản thân và những người thực thi nhiệm vụ do Hán Vũ đế giao phó trước khi bị hành quyết. Mặc dù Tô Vũ không biết gì về âm mưu này nhưng thủ lĩnh Hung Nô đã cảnh giác và cho rằng người Trung Quốc muốn phá hoại đế chế của mình.

Các trọng thần của Hung Nô biết về khả năng của Tô Vũ và muốn ông quy phục để đầu quân cho Hung Nô. Thủ lĩnh Hung Nô cũng rất ấn tượng với tính cách của Tô Vũ và mở cho ông một con đường sống với hy vọng ông có thể suy nghĩ lại và làm việc cho mình.

Hai thập kỷ sau đó là trận đấu trí giữa Tô Vũ và lực lượng giam giữ ông, những người đã lưu đày vị tướng này đến một khu vực hoang vắng gần “biển Bắc” – hồ Baikal mà ngày nay thuộc Siberia, Nga. Ở đó, ông thường xuyên bị đói và phải ăn rễ cây, săn bắt các loài gặm nhấm, nhưng ông luôn luôn giữ vững thân phận của mình và từ chối toàn bộ lời đề nghị đầu quân cho Hung Nô.

Hồ Baikal vào buổi tối. (Arkady Zarubin / Wikimedia Commons)
Hồ Baikal vào buổi tối. (Arkady Zarubin / Wikimedia Commons)

 

Thiếu thốn về vật chất của Tô Vũ vẫn chưa đủ hành hạ ông, những tin tức từ quê nhà thậm chí còn bi quan hơn. Trong thời gian Tô Vũ bị lưu đày ở Siberia, người Hung Nô đã 2 lần thông báo cho Tô Vũ về những tin dữ từ quê nhà của ông. Hán Vũ Đế vĩ đại đã chết và huynh đệ của Tô Vũ bị buộc tội và phải tự sát. Mẹ ông cũng đã qua đời còn thê tử thì tái hôn.

Năm 81 TCN, sau nhiều lần nỗ lực, người Trung Quốc cuối cùng đã làm hòa với bộ tộc Hung Nô. Các thủ lĩnh Hung Nô về sau đã đồng ý phóng thích Tô Vũ qua thời gian dài thương lượng không hề dễ dàng. Với một mái đầu bạc và những cận vệ trung thành, Tô Vũ trở về cung điện hoàng gia Trường An, được vị Hoàng đế mới nhà Hán chào đón.

Ấn chỉ bằng đồng do nhà Hán cấp cho thủ lĩnh Hung Nô. (Wikimedia Commons)
Ấn chỉ bằng đồng do nhà Hán cấp cho thủ lĩnh Hung Nô. (Wikimedia Commons)

Qua nhiều thế kỷ, mối quan hệ giữa các bộ tộc du mục và nền văn minh Trung Quốc chuyển từ chiến tranh sang hòa bình, hữu nghị.

Tô Vũ qua gần hai thập kỷ lưu vong ở vùng hoang mạc phía bắc đã được vinh danh như một minh chứng cho lòng kiên định của các nhân vật Trung Quốc nói chung, những người mà dù họ có phải trải qua muôn vàn khó khăn vẫn luôn giữ vững lòng trung kiên.

Biên dịch từ Epoch Times
Facebook Comments

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

*