Những nét cơ bản về Vũ múa cổ điển Trung Hoa

0
1808
Được hình thành trên nền văn hóa 5 nghìn năm tuổi của đất nước Trung Quốc rộng lớn, Vũ múa cổ điển Trung Hoa là một môn nghệ thuật trình diễn qua động tác của cơ thể.
Được hình thành trên nền văn hóa 5 nghìn năm tuổi của đất nước Trung Quốc rộng lớn, Vũ múa cổ điển Trung Hoa là một môn nghệ thuật trình diễn qua động tác của cơ thể.

Được hình thành trên nền văn hóa 5 nghìn năm tuổi của đất nước Trung Quốc rộng lớn, Vũ múa cổ điển Trung Hoa là một môn nghệ thuật trình diễn qua động tác của cơ thể.

1. Đặc điểm của Vũ múa cổ điển Trung Hoa

A. Chuyển động của Vũ múa cổ điển Trung Hoa có khả năng biểu đạt rất nhiều cảm xúc, có thể là niềm hạnh phúc, nỗi buồn, niềm vui, sự giận dữ, đau buồn, hứng khởi, những cảm xúc chia tay và hội ngộ, điên loạn, cuồng dại, bệnh tật, say tửu , trang trọng, sự ô nhục, sự uy nghi, cũng như miêu tả câu chuyện dân gian, quân đội, hay các nhân vật và những câu chuyện khác.

B. Vũ múa cổ điển Trung Hoa dẫn dắt cơ thể biểu đạt cảm xúc. Hay nói một cách khác, trong hình thức múa này, chỉ khi nào cảm xúc bên trong được bộc phát toàn bộ, nó mới đẩy được cơ thể theo điệu múa.

C. Vũ múa cổ điển Trung Hoa sử dụng khả năng tự nhiên của cơ thể con người; nó không yêu cầu phải dùng cơ bắp để rèn luyện. Sức mạnh cơ bắp đạt được một cách tự nhiên qua đi bộ, chạy, nhảy, leo cầu thang, đi xe đạp, v…v, cũng như nâng cao sức khỏe một cách tự nhiên thông qua lao động thể chất, và được tăng cường hơn nữa trong quá trình đào tạo.

D. Đào tạo Vũ múa cổ điển Trung Hoa gồm bốn phần:

① “Hình thức” (khiêu vũ kết hợp và thực hành cơ bản)
② “Biểu đạt” (một kỹ thuật diễn tả cảm xúc nhất định thông qua “hình thức” khiêu vũ)
③ Kỹ thuật khiêu vũ (đào tạo các động tác múa khó)
④ Kỹ thuật nhào lộn (chủ yếu đào tạo các loại hình nhào lộn khác nhau và các kỹ năng cơ bản)

E. Trong trình diễn trên sân khấu, Vũ múa cổ điển Trung Hoa có yếu tố khiêu vũ diễn xuất. Diễn xuất trong khiêu vũ khác với hình thức phim, kịch, opera, nghệ thuật sân khấu truyền thống của Trung Quốc, hay nhạc kịch Broadway. Diễn xuất trong Vũ múa cổ điển Trung Hoa liên quan đến phối hợp biểu hiện trên khuôn mặt với chuyển động cơ thể và khi tất cả hòa quyện với nhau, sẽ cho ra đời một hình thức biểu đạt phóng khoáng.

2. Nguồn gốc và lịch sử chuyển đổi của Vũ múa cổ điển Trung Hoa

Vài nghìn năm trước, võ thuật (wushu) xuất hiện ở Trung Quốc. Vào thời điểm đó, nhiều loại hình biểu diễn nghệ thuật đã chịu ảnh hưởng của các thế võ, kỹ thuật, và động tác bay nhảy. Hình thức ban đầu của nhiều động tác Vũ múa cổ điển Trung Hoa tương tự như của võ thuật, vấn đề ở chỗ chúng được thực hiện khác hẳn dựa trên những yêu cầu khác. Về sau, trong suốt năm ngàn năm hình thành nền văn hóa Trung Quốc, Vũ múa cổ điển Trung Hoa đã liên tục được phát triển, và sản sinh ra hình thức “biểu đạt” đặc trưng. Đó cũng là nguồn gốc của phong cách Vũ múa cổ điển Trung Hoa hình thành qua thời gian và sau đó được truyền lại. Cách thức chuyển động của một cá nhân trong một nhóm nhất định cũng nêu bật nét riêng biệt của cả tập thể đó, vì vậy điệu vũ của người Trung Quốc sẽ tự nhiên đem lại cảm giác rất riêng của người Trung Quốc. 

Tuy nhiên nghiên cứu và thực tiễn đã chỉ ra rằng, thông qua đào tạo cụ thể về “biểu đạt” và “hình thức,” những nhóm người khác cũng có thể đạt được cảm giác này.

Vũ múa cổ điển Trung Hoa được lưu truyền bằng nhiều cách khác nhau, với việc “diễn” đóng vai trò chủ đạo. Trong lịch sử, xuyên suốt các triều đại khác nhau, múa biểu diễn trong triều đình đã có các kỹ thuật và đặc điểm khác nhau. Trong dân gian, múa lan truyền chủ yếu qua việc bắt chước, trong khi với những người biểu diễn đường phố nó được phổ biến chủ yếu thông qua các kỹ xảo võ thuật. Trước các triều đại Tần và Hán (kéo dài từ năm 221 trước Công Nguyên đến năm 220 sau Công Nguyên), đã có những nghệ sĩ tham gia biểu diễn võ thuật. Và những người này sử dụng chủ yếu các hình thức nhào lộn bay nhảy. Trong suốt triều đại nhà Đường và Tống (kéo dài từ năm 618 – 1279 sau Công Nguyên), rất nhiều các điệu múa và biểu diễn đường phố cho thấy dạng thức và kỹ thuật đầu tiên của Vũ múa cổ điển Trung Hoa. Tất cả những diễn viên đường phố đều đặc biệt sử dụng động tác bay, nhảy. Đây lại là một ví dụ chứng tỏ trong nền văn hóa Trung Hoa vô cùng phong phú, kỹ thuật của nhiều loại hình nghệ thuật khác nhau đã ảnh hưởng tương tác như thế nào.

Các triều đại Trung Quốc cũng khác với những vương quốc cổ đại trên thế giới. Thay thế một triều đại có nghĩa là biến đổi hẳn sang một bản sắc văn hóa riêng biệt bởi mỗi triều đại đều có vị hoàng đế đặc thù, dân chúng cùng nét văn hóa riêng. Và đó là cách mà trong suốt quá trình lịch sử hình thành nền văn minh, Vũ múa cổ điển Trung Hoa đã không ngừng phát triển và hoàn thiện.

Phương pháp dạy múa hiện nay không tồn tại ở thời Trung Quốc cổ xưa. Trong nhà hát, thế hệ lớn tuổi được đào tạo nghề, và vì thế nó được truyền lại cho thế hệ kế tiếp. Từ lúc còn trẻ, học viên được đào tạo bài bản bởi một người thầy và đó là cách để một học viên trở thành diễn viên múa chuyên nghiệp. Trong vũ điệu triều đình, nghệ thuật được truyền lại giữa những người phụ nữ trẻ khi họ tự dạy nhau; nhiều loại hình nghệ thuật trình diễn đường phố đã được truyền lại như truyền thống của gia đình; và võ thuật đã được lưu truyền từ tổ tiên hoặc học từ một sư phụ. Tương tự như vậy, trong Phật giáo và Đạo giáo, sau khi một đệ tử nhận lấy chiếc áo choàng, người này sẽ được sư phụ dậy bảo. Các phương pháp truyền dạy hiện đại có hệ thống đều xuất hiện vào nửa đầu của thế kỷ trước.

3. Sự khác biệt giữa Vũ múa cổ điển Trung Hoa và Nghệ thuật múa võ hiện đại

Kể từ khi phim chưởng và chương trình tivi bắt đầu xuất hiện, nhiều người đã khuếch trương các động tác võ thuật và biến chúng thành một hình thức hào nhoáng nhưng phi thực tế, để sử dụng trong các bộ phim và chương trình truyền hình. Những động tác này trông rất giống một điệu nhảy, nhưng trên thực tế nó hoàn toàn khác với Vũ múa cổ điển Trung Hoa. Về cơ bản mà nói thì khác biệt ở những điểm sau:

A.Trong Vũ múa cổ điển Trung Hoa, sự biểu cảm của cơ thể là chính, còn với võ thuật, sự chuyển động nhanh và hoàn thành động tác dứt khoát được ưu tiên hàng đầu.Thế võ càng nhanh, càngchóng đạt được mục tiêu.
B. Vũ múa cổ điển Trung Hoa tích hợp sự chuyển động của cơ thể với cảm xúc bên trong.
C. Vũ múa cổ điển Trung Hoa là một ngôn ngữ của cơ thể nhằm đặc tả một nhân vật hay một câu chuyện, cơ thể cần kéo căng và dang rộng đến mức tối đa. Đó là lý do tại sao đôi chân dài là tiêu chí cơ bản nhất trong việc lựa chọn sinh viên múa. Sử dụng tiêu chí này trong chiến đấu võ thuật lại có thể khiến bản thân bị tổn thương.
D. Võ thuật không thể truyền tải cốt truyện, những nhân vật, tâm trạng khác nhau và cảm xúc giống như Vũ múa cổ điển Trung Hoa.
E. Võ thuật không có hình thức “biểu đạt” cần thiết trong Vũ múa cổ điển Trung Hoa.

4. Ảnh hưởng của Vũ múa cổ điển Trung Hoa đối với các hình thức múa và kỹ năng vận động cơ thể khác

Với chính sách “Cải cách và Mở cửa” (bắt đầu từ cuối năm 1970) của Trung Quốc, các kỹ thuật múa cổ điển và nhào lộn của đất nước bất ngờ xuất hiện trên sân khấu thế giới. Đáng chú ý, kỹ thuật và khả năng nhào lộn của Trung Quốc đã khiến toàn bộ cộng đồng khiêu vũ quốc tế sửng sốt. Từ đó Ballet kết hợp với một số kỹ thuật của Vũ múa cổ điển Trung Hoa, và múa ba lê hiện đại hàm chứa những kỹ thuật múa Trung Quốc cổ điển, thậm chí ở một quy mô lớn hơn. Tuy nhiên, họ không hiểu các tiêu chuẩn cần thiết cho những kỹ thuật này nên đã sử dụng chúng theo một cách không chuẩn tắc. Những gì được biết đến là điệu nhảy đường phố thậm chí nắm bắt rất nông về các yêu cầu và tiêu chuẩn kỹ thuật múa, khiến Vũ múa cổ điển Trung Hoa bị bóp méo.

Vũ múa cổ điển Trung Hoa cũng ảnh hưởng rất lớn đến thể thao. Trước những năm 1970, đào tạo trong thể dục dụng cụ, kỹ thuật thăng bằng và xà ngang chỉ áp dụng các động tác múa ba lê và thể dục đơn giản. Sau đó, đội thể dục nhịp điệu của Trung Quốc đã đưa nhiều kỹ thuật múa cổ điển và nhào lộn vào những bài trình diễn tại những sự kiện thể dục dụng cụ. Ngay sau khi kỹ thuật này xuất hiện trong cuộc thi quốc tế những năm 1970, giới thể dục dụng cụ trên toàn thế giới đều kinh ngạc. Một số thí sinh Trung Quốc ngay lập tức giành được tất cả năm huy chương vàng. Giới thể dụng dụng cụ trên khắp thế giới bắt đầu học các kỹ thuật múa và nhào lộn của hình thức Vũ múa cổ điển Trung Hoa và chỉ trong chốc lát, thể dục dụng cụ đã được đẩy lên một tầm cao kỹ thuật mới.

Trên thực tế, rất nhiều hình thức nhảy múa, nghệ thuật trình diễn, và các môn thể thao khác nhau trên toàn thế giới đã áp dụng những kỹ thuật và hình thức nhào lộn của Vũ múa cổ điển Trung Hoa. Một vài trường hợp sao chép tốt hơn, ngược lại nhiều người bắt chước không chính xác, không chuẩn và thậm chí khó coi và điều này đã làm méo mó hình thức văn hóa tinh tế năm nghìn năm nay.

Đây là những điều cơ bản cần biết về Vũ múa cổ điển Trung Hoa.

Tác giả: Lý Hồng Chí
Biên dịch từ Shen Yun
Facebook Comments

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

*