Nét đẹp truyền thống trong Tiết Thanh Minh của người Hoa

0
83
Thả diều là hoạt động phổ biến trong tiết Thanh Minh truyền thống của người Trung Quốc, năm nay rơi vào ngày 5/4. Từ xa xưa trong tiết Thanh Minh hàng năm, người Trung Quốc có tập tục viết mọi điều bất hạnh trên cánh diều có hình con diều hâu rồi cắt đứt dây khi nó ở trên cao, ngụ ý để khó khăn và bệnh tật cuốn đi theo gió. (Zhiching Chen/Epoch Times)
Thả diều là hoạt động phổ biến trong tiết Thanh Minh truyền thống của người Trung Quốc, năm nay rơi vào ngày 5/4. Từ xa xưa trong tiết Thanh Minh hàng năm, người Trung Quốc có tập tục viết mọi điều bất hạnh trên cánh diều có hình con diều hâu rồi cắt đứt dây khi nó ở trên cao, ngụ ý để khó khăn và bệnh tật cuốn đi theo gió. (Zhiching Chen/Epoch Times)
Tiết Thanh Minh truyền thống của người Trung Quốc năm nay rơi vào ngày 5/4, là dịp lễ hội mang nhiều ý nghĩa truyền thống tốt đẹp được lưu giữ từ xa xưa.
Tìm hiểu thêm về văn hóa Trung Hoa

 

Thời tiết vũ phân phân

Hành nhân dục đoạn hồn

Tửu gia hà xứ hữu

Dao chỉ Hạnh Hoa thôn

Lược dịch

 Tiết thanh minh trời mưa rơi lất phất 

Người còn đi trên đường buồn muốn đứt ruột 

Ướm hỏi thử nơi nào có quán rượu 

Trẻ chăn trâu chỉ về phía xa xóm Hạnh Hoa

Dịch thơ


Trời mưa bay lất phất

Người đi lạnh mất hồn

Hỏi nơi nào bán rượu

Được chỉ Hạnh Hoa thôn

 

-Đỗ Mục (803-852)

 

Khi nói về tiết Thanh minh, nhiều người Trung Quốc sẽ lập tức nhớ tới bài thơ nổi tiếng của thi sĩ Đỗ Mục nhà Đường (803-852) nguyên tác “Qingming”, dịch nghĩa tiếng Việt “Thanh Minh”. Bài thơ cũng có trong chương trình giảng văn phổ thông.

Tiết Thanh Minh rơi vào ngày 15 sau xuân phân, hay 5/4 năm nay, thường là lúc mưa phùn kéo dài khi tiết trời chuyển sang mùa xuân ấm áp hơn.

Lễ Thanh Minh còn gọi là “Ngày Tảo Mộ”, dịp để các gia đình người Hoa viếng thăm, dọn dẹp, dâng hương hoa và nhiều lễ vật khác bày tỏ lòng tưởng nhớ tổ tiên và người đã khuất.

Bài thơ của thi sĩ Đỗ Mục miêu tả tâm trạng ưu phiền của khách bộ hành lẻ bóng trên con đường trong khi những người khác đều đã đoàn tụ với gia đình mình. Cơn mưa dầm dề càng khiến tâm trạng người đàn ông thêm phiền não.

Bài thơ nhen nhúm tia hy vọng khi cậu bé chăn cừu chỉ đường cho khách bộ hành tới một tửu quán, nơi người đó có thể trú mưa, nghỉ trọ và uống rượu giải sầu.

Khơi gợi tâm trạng phiền não, cô đơn lạc lõng rồi tiếp nối bởi sự hứa hẹn về tương lai tươi sáng và tốt đẹp hơn, bài thơ phản ánh rõ nét ý nghĩa của Tiết Thanh Minh.

“Đạp Thanh”, Gieo trồng mùa vụ mới

Ngoài ý nghĩa là dịp tảo mộ và xua tan bất hạnh, Tiết Thanh minh cũng là thời gian để mọi người hân hoan đón xuân và người nông dân cần cù chuẩn bị gieo trồng cho mùa vụ sắp tới.

Nhiều gia đình đón xuân bằng chuyến dã ngoại, gọi là “đạp thanh”- đi trên cỏ xanh.

Các tục phổ biến trong dịp Thanh Minh còn có trồng câu liễu, trang trí cho cành cây liễu, chơi tú cầu, đánh đu….môn thể thao được cho có tác dụng nâng cao sức khỏe cũng như nuôi dưỡng lòng quả cảm.

Người dân cũng thả diều vào tiết Thanh Minh. Người Trung Quốc có tập tục viết mọi điều bất hạnh trên cánh diều có hình con diều hâu rồi cắt đứt dây khi nó đã ở tít trên bầu trời, ngụ ý để khó khăn và bệnh tật cuốn đi theo gió.

[pull_quote_center]Vạn vật sinh trưởng vào Tiết Thanh Minh và mọi thứ đều trong lành (qing), tươi sáng (ming)  [/pull_quote_center]

– văn tự Nhà Đường

Người nông dân ngày xưa còn đặc biệt hy vọng rằng những con diều hâu giấy bay cao trên bầu trời còn giúp diệt trừ sâu bọ trên cánh đồng của họ.

Người xưa có câu: “Tiết Thanh Minh trồng bầu, bí, đậu”, hoặc đối với nhà nông thì “trồng cây trồng rừng không được để qua Tiết Thanh Minh”.

Nhằm ấn định chính xác thời gian gieo trồng và thu hoạch của nghề nông, người Trung Hoa cổ đại đã điều chỉnh lịch của họ theo mùa bằng cách chia 1 năm ra 24 tiết kéo dài 15 ngày.

Như vậy mỗi mùa sẽ có 6 tiết, theo lịch truyền thống Trung Hoa, tiết thứ năm kể từ đầu năm gọi là “Thanh Minh”, và lễ Thanh Minh rơi vào ngày đầu tiên của nó.

Theo truyền thuyết, người Trung Hoa cổ đại còn coi tiết Thanh Minh kéo dài tới 15 ngày chia làm 3 thời đoạn.

Trong 5 ngày đầu tiên, cây tung của người Trung Quốc nở hoa trắng xóa, 5 ngày tiếp theo, chuột đồng biến khỏi đồng cỏ mà chui vào hang dưới lòng đất. Còn 5 ngày cuối, người ta có thể nhìn thấy cầu vồng đủ màu sắc nổi bật trên nền trời sau cơn mưa.

Cảnh sắc tuyệt đẹp trong Tiết Thanh Minh (Yuriy Brykaylo/Hemera/Thinkstock)
Cảnh sắc tuyệt đẹp trong Tiết Thanh Minh (Yuriy Brykaylo/Hemera/Thinkstock)
“Thanh và Minh”

Tiết Thanh Minh được hiểu theo nghĩa của hai từ清 (qīng) – thanh, hàm ý trong sáng, thuần khiết còn明 (míng) là sáng sủa, rõ ràng, thông minh, sáng lạn.

Theo một đoạn trong văn tự nhà Đường mô tả từ “qing-thanh”, “Vạn vật sinh trưởng vào Tiết Thanh Minh và mọi thứ đều trong lành (qing), tươi sáng (ming)”.

Nhiều thi sĩ cổ Trung Hoa cũng đưa cảnh sắc tràn đầy sức sống trong Tiết Thanh Minh vào thơ ca như nhà thơ Âu Dương Tu (1007-1072) thời Tống với những áng thi ca miêu tả khung cảnh điền viên xum xuê hoa lá làm xiêu lòng người chiêm ngưỡng.

Tiết Thanh Minh Tây Hồ tuyệt đẹp

Cảnh sắc xuân mãn nhãn lòng người

Vẻ đẹp đó có cần lên tiếng?

Rặng liễu xanh, bánh xe đỏ bon

Lữ khách đi qua khi mặt trời vừa xuống núi

Người say sưa chuốc tửu mặc đám đông

Tuyến đường nghiêng theo những con lạch

Hoa phủ đầy đường tới chốn thành đô…

Lược dịch thơ Âu Dương Tu (1007-1072)

 

Đây là một đoạn trong tập thơ 10 bài có tiêu đề “Hái Dâu tằm”, ca ngợi sự tinh túy và vẻ đẹp Tây Hồ ở Hàng Châu, chốn yên bình với cảnh sắc tuyệt vời từng truyền cảm hứng cho bao thế hệ thi sĩ và danh họa từ nhà Đường (618-907).

Biên dịch từ Epoch Times

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

*