Kinh tế Trung Quốc chỉ cách vực thẳm có “1 cây số”-Bộ trưởng Tài chính

0
65
kinh tế trung quốc
Một người cao tuổi trở về nhà từ chợ với chút đồ mua được. Kinh tế Trung Quốc đang ngày càng sa sút và người hưu trí sẽ là nạn nhân đầu tiên của vấn đề này. (AFP)

Tình hình kinh tế Trung Quốc tồi tệ hơn bề ngoài, và chỉ còn khoảng “1 cây số” nữa để lao xuống vực thẳm, Bộ trưởng Tài chính nước này cảnh báo một cách gián tiếp

Kinh tế Trung Quốc từng được xếp ở vị trí thứ hai trên thế giới, hiện giờ không còn vững mạnh như người ta tưởng. “Lý thuyết Trung Quốc sụp đổ” tiếp tục nổi lên và lần này sẽ không giống mọi khi. Những từ ngữ từng được sử dụng trong các bài bình luận mà Đảng coi là “xuất phát từ thế lực thù địch” như “vực thẳm”, “sụp đổ”, “khủng hoảng”, hiện giờ đã được người Trung Quốc công khai đề cập tới. Điều khác biệt hơn nữa là hiện giờ chính các quan chức là đảng viên Cộng sản Trung Quốc cũng sử dụng những thuật ngữ này để mô tả về nền kinh tế.

Trong số đó, Bộ trưởng Tài chính đương nhiệm Lou Jiwei là một trong những nhân vật cấp cao điển hình cho ví dụ trên.

Ngày càng tiếp cận vực thẳm

Vào sáng ngày 26/2, ông Lou Jiwei đã có một bài phát biểu ngắn tại hội nghị thượng đỉnh G20 tổ chức ở Thượng Hải. Trong bài phát biểu của mình, ông cảnh báo rằng càng cải cách cơ cấu chậm, sẽ càng ít cơ hội để phát triển thực sự.

Bất chấp một loạt vấn đề cần giải quyết, Trung Quốc vẫn “may mắn” có được một số cơ hội để cải tổ, ông nói. Tuy nhiên việc chần chừ và trì trệ trong cải cách chỉ khiến cơ hội này mai một, và tương tự như dồn ép ai đó đến bước đường cùng của vực sâu.

“Một người có thể rớt xuống vách đá dựng đứng, nhưng một quốc gia không thể như vậy. Nếu điều đó xảy ra, chúng ta sẽ gánh hậu quả nghiêm trọng và kéo dài vô tận. Bởi vậy tốt nhất là nên đoán trước được khủng hoảng khi còn cách vực thẳm khoảng ‘một cây số’, và nên tiến hành cải cách ngay từ cự ly này. Đừng chờ đợi khi chỉ còn khoảng 1 mét nữa vì chúng ta lúc ấy chắc chắn sẽ rớt xuống vực thẳm”, đó là lời phát biểu của bộ trưởng Lou.

Đối với người ngoài, có vẻ như ông Lou đang bàn luận về các vấn đề của Trung Quốc trong bối cảnh kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên người trong cuộc hiểu rằng Bộ trưởng Tài chính Trung Quốc đang ngầm thể hiện một cách khéo léo thông điệp muốn gửi tới giới lãnh đạo chóp bu Trung Quốc là những người hoạch định chính sách. Chính quyền Trung Quốc hiện kiểm soát gắt gao tự do ngôn luận và những bài phát biểu nói lên sự thật, và những thông báo về kinh tế sẽ không bao giờ được công khai nếu chưa được duyệt. Bởi vậy ngay cả Bộ trưởng Tài chính như ông Lou cũng chỉ dám cảnh báo một cách gián tiếp như trên tại một hội nghị quốc tế.

Bộ trưởng Tài chính là người giữ hầu bao cho chính phủ Trung Quốc. Công việc của ông Lou là quản lý ngân khố quốc gia. Bởi thế chắc chắn là ông Lou đang đề cập tới một cuộc khủng hoảng tài chính khi nói về vị thế “cách vực thẳm còn 1 cây số” của Trung Quốc. Ông Lou nói rằng Trung Quốc may mắn vì vẫn đang còn “cách vực thẳm 1 cây số”, tuy nhiên vấn đề nằm ở chỗ khoảng cách đó sẽ bị thu hẹp ở tốc độ nào? Một mét mỗi ngày, hai mét hàng ngày? Liệu Trung Quốc đang chầm chậm đi lên, hay đang trượt dốc rất nhanh? Câu trả lời nằm ở tính hiệu quả của chương trình cải tổ sắp tới tại Trung Quốc.

An toàn tài chính

Báo cáo về thu chi ngân sách của Bộ Tài chính có thể được coi là bản thu chi tài chính của Trung Quốc. Những gì báo cáo này đang thể hiện cho thấy Trung Quốc hiện vấp phải vấn đề thâm hụt nghiêm trọng. Có thể lần truy vết về những dấu hiệu cho thấy cuộc khủng hoảng tài chính tại nước này đang đến gần theo các thông tin dưới đây.

Thứ nhất, khoảng thâm hụt tài chính thường niên ở Trung Quốc đã đạt 2,3 nghìn tỷ Nhân Dân tệ (353 tỷ USD) trong năm 2015. Theo một bài đăng tại nhật báo Kinh doanh Quốc gia ngày 1 Tháng Hai năm nay, thu ngân sách công của Trung Quốc năm 2015 đạt tổng cộng 15,22 nghìn tỷ Nhân Dân tệ (2,3 nghìn tỷ USD), đạt tỷ lệ tăng trưởng thấp kỷ lục là 5,8% kể từ năm 1988.

Trong khi ấy, tổng chi ngân sách công toàn quốc đạt 17,57 nghìn tỷ Nhân Dân tệ (2,7 nghìn tỷ USD0, tăng trưởng 13,17%. Có nghĩa là ngân sách thâm hụt 2,3 nghìn tỷ Nhân Dân tệ, nhiều hơn dự tính từ đầu năm 2015. (111 tỷ USD).

Thứ hai, thu ngân sách Trung Quốc bắt đầu đi xuống vào tháng 1/2016 so với cùng kỳ năm ngoái. Số liệu thống kê mới nhất do bộ Tài chính cung cấp cho thấy chi của chính phủ trong Tháng Giêng 2016 là 839 tỷ Nhân Dân tệ (129 tỷ USD), nhiều hơn cùng kỳ năm ngoái 11,6%. Trong khi ấy, doanh thu Tháng Giêng lại giảm 0,7% xuống còn 726 tỷ Nhân Dân tệ (111 tỷ USD) so với cùng kỳ năm ngoái, dẫn tới khoản thâm hụt hàng tháng là 113 tỷ Nhân Dân tệ (17 tỷ USD).

Kinh tế Trung Quốc sẽ còn thâm hụt nhiều khi tăng trưởng không ngừng trì trệ.

Thứ ba, ngày càng nhiều áp lực tài chính đề nặng lên các chính quyền địa phương. Báo cáo chính thức cho thấy 11 tháng đầu năm 2015, doanh thu từ việc bán quyền sở hữu đất thuộc nhà nước đã giảm mạnh là 29,2% so với cùng kỳ năm 2014. Việc dùng doanh thu bán đất để hỗ trợ ngân sách địa phương rõ ràng không còn phát huy tác dụng.

Trong bối cảnh Trung Quốc hiện ngày càng gần đến vực thẳm tài chính, bước cải tổ đầu tiên sẽ là gì? Những ai quá hiểu nền kinh tế Trung Quốc chắc chắn sẽ biết được rằng, cần phải nhắm vào quỹ phúc lợi xã hội hay lương hưu.

Đợt cắt giảm đầu tiên

Số lượng người hưu trí tại Trung Quốc chiếm gần 15% toàn bộ dân số. Hiển nhiên nếu không có trợ cấp lương hưu, xã hội ắt sẽ bất ổn, và chính quyền sẽ không bao giờ động đến hệ thống phúc lợi này nếu vẫn còn giải pháp để cứu vãn. Tuy nhiên hàng loạt doanh nghiệp phá sản đã khiến nhà nước khó lòng tăng thuế, và cắt giảm ngân sách là giải pháp duy nhất để đối phó thâm hụt gia tăng.

Cải cách lương hưu đã bắt đầu từ năm 2015, khi Bộ trưởng Lou thông báo kế hoạch cải cách hệ thống này tại cuộc họp báo hồi Tháng Ba. Ông nói rằng hệ thống hưu trí của Trung Quốc thời gian tới sẽ gồm ba phần chính: quỹ lương hưu theo bảo hiểm xã hội, khoản trả hàng năm của doanh nghiệp và khoản mua bảo hiểm thương mại cá nhân. Đến Tháng Mười, chính sách “tăng tuổi nghỉ hưu” đã được công bố.

Vào tháng 11/2015, Ban chấp hành Trung ương đảng cộng sản Trung Quốc đã công bố kế hoạch dừng cấp bảo hiểm y tế miễn phí cho người hưu trí. Đến tháng 1/2016, Bộ trưởng Lou Jiwei cho đăng bài báo trên tạp chí Qiushi để nói rõ rằng chính quyền đang lên chính sách cho người hưu trí để doanh nghiệp họ đang làm việc bắt đầu tự trả các loại phí bảo hiểm.

Vì sao Trung Quốc lại nhắm vào quỹ hưu trí đầu tiên? Câu trả lời rất đơn giản. So với việc cắt giảm hóa đơn cần thanh toán dành cho quan chức chính quyền, chi tiêu quân sự hay chi an ninh quốc phòng, rõ ràng việc giảm thu nhập của người dân dễ dàng hơn rất nhiều. Ngay cả trong trường hợp tồi tệ nhất, người Trung Quốc cũng chỉ dám phàn nàn và châm biếm giới chức lãnh đạo. Những người hưu trí chắc hẳn không dám nghĩ tới việc nổi dậy, có phải như vậy?

Bản dịch từ bài báo của chuyên gia kinh tế Hà Thanh Liên đăng trên trang web Voice of America phiên bản tiếng Trung ngày 28/2/2016. Hà Thanh Liên là một chuyên gia kinh tế có tiếng và là tác giả quen thuộc người Trung Quốc, hiện sống tại Mỹ. Bà viết cuốn “China’s Pitfalls” đề cập tới tham nhũng trong cải cách kinh tế Trung Quốc những năm 1990 và “The Fog of Censorship: Media Control in China” nói về chính sách kiểm duyệt và đàn áp tự do báo chí, ngôn luận ở nước này. Bà thường xuyên viết về các vấn đề kinh tế xã hội đương đại ở Trung Quốc.

Biên dịch từ The Epoch Times
Facebook Comments

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

*