Biển Bình Thuận sắp bị hủy hoại nếu đón 1 triệu m3 bùn thải do bộ TNMT cấp phép-chuyên gia

0
138

Cả một vùng biển giàu có và đẹp hiếm thấy của Việt Nam sắp bị hủy hoại nếu đón nhận 1 triệu m3 bùn thải từ nhà máy điện lực Vĩnh Tân 1 theo sự cấp phép của bộ Tài Nguyên Môi trường VN, chuyên gia môi trường lo ngại.

Bình thuận vốn là vùng biển độc nhất vô nhị về nhiều mặt với rất nhiều giá trị kinh tế cho Việt Nam. Tuy nhiên ngày 23/6/2017, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên – Môi trường (TN-MT) Nguyễn Linh Ngọc đã ký giấy phép số 1517/GP-BTNMT cho phép xả thải lượng bùn lớn xuống biển Bình Thuận, khiến môi sinh ở đây sẽ bị hủy hoại vĩnh viễn, các chuyên gia đầu ngành cảnh báo.

Số bùn thải trên của công ty TNHH điện lực Vĩnh Tân 1, gồm cát, vỏ sò, sạn sỏi, sắp được đổ xuống vùng biển thuộc xã Vĩnh Tân, H.Tuy Phong. Cấu thành đống bùn thải này gồm 20% bùn, 80% cát, vỏ sò, cát pha, cát kết phong hóa, sét, bùn trầm tích… Giấy phép có hiệu lực kể từ ngày ký và hết hạn vào 31/10/2017.

GS-TS Nguyễn Chu Hồi, Đại học Quốc gia Hà Nội cảnh báo, bản chất của việc nhấn chìm bùn này không khác gì xả thải, sẽ tổn hại nặng nề đến tài nguyên biển Việt Nam. Điều này hoàn toàn trái với thông lệ quốc tế, giáo sư Hồi khẳng định.

Theo thông lệ quốc tế nếu nhận chìm thì chất thải phải được đóng gói, thùng, túi… nếu là những chất độc nguy hại phải được đóng hộp chì và được kiểm duyệt chặt chẽ trước khi nhận chìm. Khu vực biển chứa chất được nhận chìm phải có bờ bao để tránh bị các dòng hải lưu di chuyển nó đi nơi khác. Độ sâu phải được tính bằng độ sâu của bước sóng lớn nhất ở chính vùng đổ thải. Và độ sâu của biển phải tính bằng độ cao cao nhất của đỉnh đổ thải chứ không phải độ sâu của đáy biển hiện tại. Vì khi xả thải trong mùa yên tĩnh đến mùa không yên tĩnh sẽ phát tán đi. Bên cạnh đó phải trả lời các vấn đề là xả thải này chỉ một lần hay nhiều lần và mỗi lần bao nhiêu?

“Nhận thức về độ sâu xả thải của ĐTM và Bộ TN-MT là chưa đúng. Đổ vào mùa yên tĩnh chẳng qua để cho nó an toàn cho chính phương tiện xả thải của các anh. Cứ xả ra như vậy thì với quy trình hiện nay không thể giám sát được”, giáo sư bình luận.

Về mặt kỹ thuật, hoạt động nạo vét rồi nhận chìm phải xem xét ở cả 3 giai đoạn, theo TS Nguyễn Tác An, nguyên Viện trưởng Viện Hải dương học Nha Trang.

Thứ nhất, nạo vét như thế nào vì việc này có hại cho hệ sinh thái biển, nhất là ở vùng đặc thù như vùng biển Bình Thuận. Giấy phép không đề cập đến điều này và về mặt khoa học chưa chấp nhận giấy phép ấy. Thứ hai, người ta chỉ nói chung chung là vận chuyển và xả thải bằng sà lan hình phễu. Vấn đề thứ ba và cũng là quan trọng nhất là vùng nhận chìm vật liệu xả thải nằm ở độ sâu nào? Vùng biển ấy có giá trị gì? Nếu có giá trị lớn về mặt hải dương học, tài nguyên, di sản quốc gia thì rõ ràng không ổn. “Nếu xem xét cả 3 khía cạnh trên thì giấy phép của Bộ TN-MT cấp không có giá trị gì cả về mặt khoa học”, TS An kết luận.

Trước lý lẽ mà Bộ TN-MT đưa ra là hoạt động “nhận chìm” đã được hội đồng thẩm định (gồm 22 chuyên gia) thông qua và “nếu có sự cố sẽ dừng ngay”, theo ông An cũng giống như việc giao thông trên đường, thấy nguy cơ nhưng không cho xe dừng lại mà đợi đến khi tai nạn xảy ra mới dừng lại thì đã chậm rồi. Tại sao ta không dừng lại ngay từ bây giờ, xem xét thật kỹ rồi mới tiến hành?

bùn thải
Nhiệt điện Vĩnh Tân đang gây ra nhiều tác động về môi trường cả trên cạn lẫn đáy biển. (TN)

Nguy cơ mất vĩnh viễn hệ sinh thái

Trả lời báo chí, Thứ trưởng Bộ TN-MT Nguyễn Linh Ngọc nói: khu vực đáy biển nhận xả thải chỉ có cát, không có các hệ sinh thái, sinh vật biển sinh sản cũng như các loại san hô hay cỏ biển. Nếu có thì Bộ không bao giờ cấp phép.

Đây được cho là cách giải thích thiếu khoa học vì vùng biển Bình Thuận không những là vùng nước trồi độc nhất vô nhị mà còn là ngư trường gần bờ lớn nhất của Việt Nam, theo tiến sĩ An. Điều này có nghĩa đây là vùng biển rất quan trọng và có nhiều giá trị về tự nhiên cần phải được bảo tồn. “Vì là khu vực động lực nước trồi nên nó luôn luôn xáo trộn. Động lực mạnh nhất là từ tháng Sáu đến tháng Chín. Họ chọn đúng vào thời điểm có động lực mạnh nhất để đổ thải xuống thì hoàn toàn không đúng. Tôi khẳng định về mặt khoa học việc cấp phép không có cơ sở nào cả. Trước đây người dân khai thác thủy sản tầng đáy bằng cào công suất lớn nhưng hoạt động này bị cấm vì gây xáo trộn hệ sinh thái tầng đáy. Bây giờ vì cấp phép xả thải họ lại nói tầng đáy chỉ có cát là điều hết sức vô lý”, tiến sĩ An nói.

Không chỉ thế, ông An còn nghi ngại, việc doanh nghiệp nói dùng lưới để ngăn phát tán bùn “thật sự không tưởng tượng được gần 1 triệu m3 dưới đáy biển, trên diện tích 30 ha thì ngăn lọc kiểu gì”.

TS Chu Hồi khẳng định, bất kỳ loại chất thải nào đổ ra biển sẽ phủ trùm vĩnh viễn một hệ sinh thái nền đáy (gồm cả đáy cứng và đáy mềm) và trên bề mặt diện tích đó nó đã mất vĩnh viễn hệ sinh thái nền đáy. TS Chu Hồi cảnh báo: Vùng biển nam Trung bộ rất có giá trị cả về mặt sinh thái và kinh tế. Nó nằm trong hệ sinh thái nước trồi và đi kèm là bãi cá lớn nhất của đất nước nằm ở ven bờ. Khu vực này có khu bảo tồn biển Hòn Cau tuy bé nhưng tác động lan tỏa, hiệu ứng phát tán nguồn lợi và dinh dưỡng ra bên ngoài vùng biển lại không hề nhỏ. “Vấn đề đáng lo hơn chính là hoạt động này sẽ tạo tiền lệ cho các nhà máy Vĩnh Tân 2; 3… và hàng loạt cái “Vĩnh Tân” ở những nơi khác nữa”, TS Chu Hồi lo lắng.

Theo Thanh Niên

Facebook Comments

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

*